Vitin e kaluar, 2.8 për qind e njerëzve mbi 15 vjeç në Zvicër flisnin gjuhën shqipe si gjuhë kryesore, 0.3 për qind më shumë se një dekadë më parë, kështu që pyetja është nëse, nëse kjo tendencë vazhdon, shqipja do të bëhet gjuha e pestë zyrtare në atë vend. , raporton Radio Televizioni Zviceran (SRF). Fakti që këtë vit në Zvicër u transmetua më shumë muzikë në gjuhën shqipe sesa në një dialekt gjerman, shqetëson shumë në komunitetin zviceran
Të dhënat tregojnë gjithashtu se shqipja është një nga gjuhët më të folura pas gjermanishtes, frëngjishtes dhe italishtes. Këtu lind pyetja – çfarë do të thotë kjo për të ardhmen? Gjuhëtari i Universitetit të Cyrihut Stefan Schmid shpjegon për SRF se çfarë ndodh kur emigrantët sjellin një gjuhë në një vend.
“Një model klasik për këtë është skenari i tre gjeneratave. Ajo u zhvillua bazuar në emigracionin në Shtetet e Bashkuara. Në gjeneratën e parë njerëzit flasin vetëm gjuhën e tyre amtare. Emigrantët e parë italianë në Shtetet e Bashkuara flisnin vetëm një dialekt italian. fëmijët e tyre u bënë dygjuhësh. Më në fund, nipërit u bënë amerikanë njëgjuhësh që flisnin vetëm anglisht. Një shembull i spikatur i kësaj është këngëtarja Madonna. Gjyshërit e saj emigruan nga Italia. “Ajo pothuajse nuk flet më italisht,” shpjegon ai. Megjithatë, thotë ai, gjuha e emigrantëve mund të zhduket shumë më shpejt.
“Nëse vendi i origjinës dhe vendi i ri janë të ngjashëm kulturalisht dhe gjuhësor. Një shembull i kësaj është Argjentina. Kishte emigracion masiv nga Italia. “Për shkak se spanjishtja është shumë e ngjashme, italianët shpejt harruan gjuhën e tyre amtare,” tha Smid. Megjithatë, ai thekson se ndonjëherë gjuha e një emigranti mund të përhapet në një vend të ri.
Në Zvicër, thotë ai, ku flitet gjermanisht, italishtja është një shembull i mirë për këtë: gjatë bumit ekonomik të pasluftës, pati një valë të madhe imigrimi italian. Kështu u përhap gjuha italiane, veçanërisht në kantiere dhe në fabrika”. Shumë emigrantë joitalianë flisnin italisht. “Arsyeja kryesore ishte marrëdhënia mes gjuhëve”, tha ai. Pavarësisht kësaj, gjuhëtari beson se është e pamundur që shqipja të bëhet gjuha e pestë zyrtare në Zvicër, pra të zhduket gjuha gjermane dhe të mbizotërojë gjuha e kolonëve.
Në përgjithësi, gjuhët e huaja, shpjegon ai, priren të jetojnë më gjatë në vendet moderne, gjë që lidhet me mjetet moderne të komunikimit si rrjetet sociale dhe interneti. “Është më e lehtë të qëndrosh në kontakt me vendin e origjinës dhe gjuhën e tij”, thekson gjuhëtari. Nga rruga, në Zvicër ka katër gjuhë zyrtare – gjermanisht, frëngjisht, italisht dhe romanisht.